Compensatie bij staking: wat NS wel en niet vergoedt

De stakingsregeling van NS staat in artikel 6.4 van de Algemene Vervoers- en Reizigersvoorwaarden (AVR-NS). Hij geldt alleen bij een georganiseerde staking van NS-personeel waardoor NS het treinverkeer geheel onmogelijk wordt gemaakt. Op de stakingsdag zelf laat NS weten of de regeling van kracht is en, bij meerdaagse acties, voor hoeveel dagen.

Twee opties, kies er één

Bij een staking die onder de regeling valt heb je twee compensatie-paden. Je kunt er per dag één van kiezen, niet allebei tegelijk:

Bij een meerdaagse staking kondigt NS op de eerste stakingsdag aan voor hoeveel dagen je alternatief-vervoer-kosten kunt declareren. Voor optie 2 moet je bonnen of een rit-overzicht (taxi, OV in andere regio, deelauto) kunnen tonen.

Wat "geheel onmogelijk gemaakt" betekent

De regeling treedt alleen in werking als NS daadwerkelijk niet in staat is treinen te laten rijden. Een uitgedunde dienstregeling waarbij ongeveer de helft van de treinen rijdt valt er meestal niet onder; dan gelden gewoon de normale GTBV-drempels van 30 en 60 minuten op je eindbestemming.

NS communiceert per stakingsdag of de regeling actief is. Vakbonden geven hun acties dagen tot weken vooraf door, dus in de praktijk weet je vooraf of de stakingsregeling waarschijnlijk geldt, maar de officiële bevestiging komt op de dag zelf.

Welke kosten kun je declareren als alternatief vervoer

NS vergoedt redelijke kosten voor vervoer dat je hebt gebruikt in plaats van de trein. "Redelijk" betekent: vervoer dat in principe dezelfde rit dekt die je met de trein zou hebben gemaakt, en waarvan de kosten in verhouding staan tot een normale treinprijs voor dat traject. Boven het maximum van €25 per persoon per dag wordt niets meer vergoed, ook niet als je werkelijke kosten hoger waren.

Wat wel kwalificeert (met bewijs):

• Taxi: kassabon of digitale rit-bevestiging met datum, route, bedrag. Een Bolt- of Uber-bevestiging per e-mail volstaat. Naam van de klant moet kloppen met de claimant.
• Deelauto (Greenwheels, MyWheels, Sixt Share): factuur of digitale rit-overzicht uit de app. Belangrijk: alleen het ritdeel telt, niet je vaste maandkosten of abonnementsfee.
• Eigen auto: NS hanteert €0,23 per kilometer (vrijgesteld bedrag voor reiskostenvergoeding). Geef route door (vertrek- en aankomstadres), aantal kilometers, en eventueel een routebeschrijving uit Google Maps of een navigatiesysteem als bewijs. Brandstofbonnetjes zijn niet nodig en niet doorslaggevend; de €0,23/km is forfaitair.
• OV buiten het NS-net: bus, tram, metro, regionale treinen (Arriva, Connexxion, RET, GVB, HTM, Qbuzz). Bewaar het OV-chipoverzicht of het kassabewijs als je bij de chauffeur kocht.
• Uber, Bolt, of vergelijkbare ride-apps: rit-bevestiging uit de app met datum, vertrek- en aankomstpunt, bedrag.
• Fiets-OV-fiets-combinatie: OV-fiets is gratis voor abonnees, anders €5,30 per dag (2026-tarief). Combineer met OV-bewijs.

Wat niet kwalificeert:

• Maaltijden, koffie, snacks tijdens de extra reistijd.
• Hotel of overnachtingskosten als je niet thuis kon komen.
• Telefoonkosten of mobiele data.
• Boetes (parkeren, snelheid) opgelopen tijdens de alternatieve rit.
• Schade aan je eigen auto.
• Zakelijke gederfde inkomsten of een schip-gemiste-vlucht.

In alle gevallen geldt de bovengrens: maximaal €25 per persoon per dag. Reizen er meerdere personen samen, dan kan elk een eigen claim indienen mits ieder een eigen NS-account heeft of als zelfstandige claimant aangemerkt is.

Worked example: 3 scenario's

Drie typische stakingssituaties met de bijbehorende keuze en uitkering.

Trein reed wel, maar uitgedund

Als je gewone vertraging oploopt op een stakingsdag waarbij sommige treinen rijden, is dat geen "stakingsregeling-geval". Dan val je terug op de standaard GTBV-drempels: 30 min voor 50% terug, 60 min voor 100%, bij IC Direct vanaf 15 minuten. NS kan zich ook in dat scenario op overmacht beroepen, maar in de praktijk keert NS vaker uit dan ze juridisch zouden hoeven.

Trein viel volledig uit

Een staking die je trein laat uitvallen telt als annulering. De ritprijs gaat retour:

• E-ticket: annuleer via je NS-account; je krijgt het volledige bedrag terug. Tot drie maanden na de reisdatum.
• OV-chipkaart of OVPay: dien een GTBV-claim in en vink "trein viel uit" aan. Je krijgt het afgeschreven bedrag van de geannuleerde rit volledig terug, niet een percentage.
• Abonnementen: er is geen ritprijs om terug te geven, je rit zat in je abonnement. Wel kun je voor die dag uitvalcompensatie aanvragen volgens dezelfde breukdelen-tabel als bij vertraging, of de alternatief-vervoer-vergoeding kiezen.

Treinclaim houdt stakingsdagen bij. We loggen elke aangekondigde NS-staking met datum en de status van de stakingsregeling. Voor jouw gemiste of vertraagde ritten op die dag berekenen we automatisch welk pad het meest oplevert (GTBV of alternatief vervoer) en sturen we de claim met de juiste onderbouwing in.

Verschil met overmacht-uitsluiting

Buiten staking om kan NS zich op "buitengewone omstandigheden" beroepen om geen compensatie te betalen. Denk aan extreem weer, koperdiefstal, een persoon op het spoor, of bovenleidingschade door storm. In die gevallen valt de claim helemaal weg: geen GTBV, geen alternatief-vervoer-vergoeding, geen achterdeur via de stakingsregeling.

De stakingsregeling werkt juist andersom. NS erkent dat de oorzaak (eigen personeel) bij hen ligt en biedt twee paden compensatie aan. Bij overmacht erkent NS dat de oorzaak buiten hun risicosfeer ligt en biedt niets aan.

In de praktijk weegt dat verschil bij grensgevallen. Een wilde staking die niet door NS als zodanig wordt erkend, kan door NS als "operationele verstoring" worden gelabeld waarbij gewone GTBV geldt (vaak gunstig) maar geen alternatief-vervoer-optie. Een werkonderbreking bij een onderaannemer kan door NS als overmacht worden gelabeld zonder enige compensatie. De labeling op de dag zelf bepaalt veel; check altijd de NS-mededeling op ns.nl/staking.

Doorlooptijd

NS verwerkt stakingsclaims in een aparte interne stroom met menselijke beoordeling, automatische afhandeling werkt niet omdat per claim moet worden vastgesteld of de stakingsregeling van toepassing was en welke optie de reiziger kiest. Reken op tien tot vijftien werkdagen extra ten opzichte van een reguliere claim.

Verschil met aangekondigde werkzaamheden

Een staking is iets anders dan geplande werkzaamheden. Bij aangekondigde werkzaamheden verschuift de geplande aankomsttijd: NS publiceert vooraf een aangepaste reistijd, en die wordt het nieuwe ijkpunt. Vertraging meet je dan tegen die aangepaste tijd. Voor werkzaamheden geldt wél een aankondigingstermijn (NS hanteert hier een vooraankondiging-norm voor om compensatie te kunnen weigeren).

Bij een staking gebeurt dat niet. De geplande aankomsttijd blijft de oorspronkelijke dienstregeling, en de stakingsregeling geeft je juist twee uitkeringspaden in plaats van een uitsluitsel.

Bezwaar bij afwijzing

Krijg je een afwijzing terwijl je twijfelt of de stakingsregeling op jouw situatie van toepassing was, dan kun je binnen zes weken bezwaar maken bij NS. Voeg bewijs toe: een screenshot van NS' communicatie over de stakingsregeling op die dag, eventueel je tweede route (Rijdendetreinen of NS-app) en de ritregistratie van je OV-chip/OVPay.

Slaagt het bezwaar niet, dan ligt de Geschillencommissie OV open. Die toetst de aankondiging en uitvoering opnieuw en de uitspraak is bindend voor NS. Behandeling kost €27,50 en duurt drie tot vier maanden. Bij een uitspraak in jouw voordeel keert NS niet alleen het oorspronkelijke bedrag uit, maar vergoedt ook het klachtgeld.

Deze pagina is voorlichtend en vervangt geen juridisch advies. NS-voorwaarden en wetgeving kunnen wijzigen; we actualiseren bij elke wijziging die we detecteren. Versie van 27 april 2026.